نویسنده :
منبع : http://iran1388.blogfa.com/post-34.aspx
تاریخ تمدن – دانلود کتاب های تاریخی - ایران باستان – تبادل لینک – چهره های ماندگار مشاهیر – اسطوره و افسانه های باستان – دایرکتوری تبادل لینک
این
نوشتار پارسی می باشد و واژه تازی در آن بسیار کم به چشم می خورد
آشنایی با
یوز ایرانی (آسیایی)
گونه یوزپلنگ آسیایی در تنها زیستگاهش ایران نزدیک
به نابودی است اما این رویداد نو یی نیست و این آگهی در ایران مگر برای شمار
کمی از دوستدارن بوم شناسی واکنشی را در مردم برنیانگیخته است.
واژه یوزپلنگ یکی از واژه های کهن ایرانی است که از پیوستن دو واژه یوز
و پلنگ ساخته شده است. یوز ریشه گذشته از یوزیدن به هم تراز ” جَستن، جهیدن
” بوده و از این رو یوزپلنگ، به همتراز پلنگی است که به دنبال شکار خود گشته
و آن را با جستن و دنبال کردن می گیرد.
درگذشته این جانور را پلنگ شکاری مینامیدند که به سبب نزدیکی بسیار آن به پلنگ و روش شکار بی همتا آن بوده است.
ایرانیان باستان این جانور را بیشتر با نام “یوز” می شناختهاند
و کمتر واژه “یوزپلنگ” را برای آن بکار میبردند. همچنین به این جانور
به ویژه در زمان تولگی “هَوْبَر” هم گفته میشده است.
برای این جانور زییا در زبانهای گوناگون نامهای گوناگونی به کار رفته
است. در زبان تازی یوز را “فهد” مینامند و در افغانستان به آن “تازی پرنگ” (فارسی دری) و “تازی پلنگ” (پشتو) گفته میشود.
در پاکستان نیز در زبان براهوئی به آن “یوز” گفته میشود.
یوزپلنگ در زبان انگلیسی “چیتا Cheetah” گفته میشود که ریشه
سانسکریتی داشته و از هندوستان بدست آمده است. امروزه در سرتاسر جهان این جانور را
با نام انگلیسی آنمی شناسند.
در جهان دو گونه یوزپلنگ وجود دارد که یکی گونه آسیایی و دیگری
گونه افریقایی است. گونه افریقایی یوزپلنگ در شمال این قاره پهناور نابود
شده و تنها در جنوب این قاره دیده می شود که البته با پیش بینی های خوب نگهداری
هم اکنون دارای شمار خوبی است.
اما یوز آسیایی که زمانی گستره بسیاری از غرب این قاره از سوریه
و عربستان گرفته تا هندوستان و ترکمنستان پراکنده بود از ۲۰ سال پیش تنها
در ایران نابود نشده است.
این گونه در عراق از ۱۹۲۹ کویت ۱۹۴۲ هند ۱۹۴۷ قزاقستان ۱۹۷۰
پاکستان ۱۹۷۲ ترکمنستان ۱۹۷۳ عربستان ۱۹۷۳ و عمان ۱۹۷۷ نابود شده
است .
هم اکنون یوزپلنگ آسیاییتنها در کشور ایران که ۴۰ سال پیش
برنامه نگهداری خود را برای نگهداری گونه این جانور آغاز و از ۲۰ سال
پیش بیشتر کرد دیده میشود از این روی است که امروزه به یوز آسیایی یوز
ایرانی نیز گفته میشود.
ویژگیهای یوزپلنگ
ویژگیهای چهره
از خانواده گربه سانان به شمار میآید و از برای داشتن دست و
پاهای بلند بدنی باریک و کشیده و سینههای فراخ کمی همانند سگ تازی است
ولی به وارون سگ سانان سر کوچک و گردن و پوزههای کوتاه و گوشهایی کوچک
و گرد دارد.
کوتاه سخن اینکه میتوان آن را به سگی با کله گربه همانند دید. رنگ
پشت زرد کم رنگ تا زرد رو به قرمز و زیر بدن سفید است. بسیاری از مردم یوز را
با پلنگ همانند میگیرند اما راه شناخت این دو حیوان در گونه خالهایشان
است در یوز خالها توپر و گرد است اما خالهای پلنگ درشت و توخالی و گل
مانند است.
وداشتن نوار سیاه رنگی که از گوشه چشمهای یوز به همتراز بینی
تا گوشه لبها کشیده شده و نوار اشک نامیده
می شود نیز از نشانه های برجسته یوز است.
چشمان یوز در بالای کاسه سر است. طول سر و بدن یوزپلنگ نزدیک به
۱۱۲ تا ۱۳۷ سانتی متر درازای دم ۶۴ تا ۸۶ سانتی متر و بلندی شانههایش
۷۱ تا ۸۴ سانتی متر است و وزن جانور به ۳۴ تا ۵۴ کیلوگرم میرسد.
نر یوز اندکی بزرگتر از ماده است.
ویژگیهای رفتاری و … در نوشتار پسین
———————————-
– منبع +
www.TarikheMa.ir
/”>دانلود
بدون دیدگاه »
اندیشه خود را به یادگار بگذارید
- لطفاً به صورت پارسی بنویسید- برای تماس با مدیریت به "صفحه تماس" بروید
- برای طرح مباحثی که با نوشتار بالا مرتبط نیستند لطفاً به "انجمن گفتگو" رفته و بگو مگو کنید
"