این مطلب برگرفته از سایت : “پایگاه تاریخفرهنگتمدن ایران باستان ” می باشد

h6 dir=rtl align=justifyfont face=Tahoma size=3span style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninبا طلوع دولت هخانشی که به وسیله کوروش/span/fontfont face=Tahomaspan style=FONT-FAMILY: Nazaninnbsp;/spanspan style=FONT-WEIGHT: 400font size=3کبیر/font/spanfont size=3span style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazanin پارسی از خاندان معروف بنیاد گردید (حدود ۵۵۰ ق.م) ، ایران در صحنه تاریخ /span/fontspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont size=3جهانی نقش فعال و تعیین کننده أی یافت . همچنین ، این دولت منشاء و مرکز یک تمدن و فرهنگ ممتاز آسیایی و جهانی دنیای باستان شناخته شد./font/spanspan style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont size=3  /font/span/font/h6h6 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3کوروش /font/spanfont face=Tahomaspan style=FONT-WEIGHT: 400font size=3کبیر/font/span/fontspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3، پادشاه سرزمین انشان (انزان ، در حدود شوش نواحی ایلام جنوبی) و سر کرده سلحشور و محبوب طوایف پارسه (پارس) که قلمرو او و پدرانش در آن ایام تابع حکومت پادشاهان خاندان دیااکو محسوب می شد، با شورش بر ضد آستیاگ و پیروزی بر او ، هگمتانه (اکباتان ، همدان) را گرفت (۵۴۹ ق.م.). وی، خزاین و ذخایر تختگاه ماد را هم وفق روایت یک کتیبه بابلی ، به quot; انشان quot; برد و سرانجام به فرمانروایی طوایف ماد در ایران خاتمه داد.  /font/span/h6h3 dir=rtl align=justifyp /span lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3غلبه سریع او بر قلمرو ماد که بلافاصله بعد از سقوط همدان تحت تسلط او در آمد ، در نزد پادشاهان عصر موجب دلنگرانی شد . کوروش برای مقابله با اتحادیه ای که با شرکت لیدیه ، بابل و مصر بر ضد او در حال شکل گرفتن بود ، خود را ناچار به درگیری با آنها یافت .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3پس از آن ، بلافاصله با سرعتی بی نظیر، به جلوگیری از هجوم کرزوس پادشاه لیدیه ، که با عجله عازم تجاوز به مرزهای ایران بود ، پرداخت . در جنگ ، کرزوس مغلوب شد و ساردیس (اسپرده ، سارد) پایتخت او به دست کوروش افتاد (۵۴۶ق.م.). این پیروزی ، آسیای صغیر را هم برقلمرو وی افزود (۵۴۹ ق.م.) اما ، قبل از درگیری با بابل و ظاهراquot; برای آنکه هنگام لشکر کشی به بین النهرین مانند آنچه برای هووخ شتره ، پادشاه ماد ، در هنگام عزیمتش به جنگ با آشور پیش آمد، دچار حمله سکاها نشود ، چندی در نواحی شرقی فلات به بسط قدرت و تامین حدود پرداخت . بالاخره ، با عبور از دجله حمله به بابل را آغاز کرد و تقریباquot; بدون جنگ آن را فتح کرد (۵۳۸ ق.م.) با فتح بابل ، سرزمینهای آشور و سوریه و فلسطین هم که جزو قلمرونبونید- پادشاه بابل -  بود نیز ، به تصرف کوروش در آمد . اما، در گیریهایی که در نواحی شرقی کشور در حوالی گرگان و اراضی بین دریاچه خزر و دریاچه آرال برای او پیش آمدو ظاهراquot; به مرگ او منجر شد (۵۲۹ ق.م.) ، او را از اقدام به لشکر کشی به مصر ، که در گذشته با لیدیه و بابل برضد وی هم پیمان شده بودند ، مانع گشت .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyp /span lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3پسرش ، کمبوجیه این مهم را انجام داد (۵۲۵ ق.م.) وبدین گونه ، مصر و قورنا (سیرنائیک) در شمال آفریقا هم جزو قلمرو هخامنشی ها در آمد و شاهنشاهی پارسی ها به وسعت فوق العاده ای که در تمام دنیای باستان بی سابقه بود، رسید . بالاخره ، داریوش اول (معروف به کبیر) که بعد از مدت کوتاهی (۵۲۱ ق.م.) با ایجاد امنیت ، احداث شبکه های ارتباطی ، وضع قوانین و تنظیم ترتیبات مربوط به مالیات عادلانه ، به این دولت که در واقع میراث کوروش بود ، تمرکز و تحرک واستحکامی قابل دوام بخشید. معهذا ، لشکر کشیهایی که داریوش در مرزهای غربی و شمال شاهنشاهی کرد وبیشتر ناظر به تامین وحدت و تمامیت آن بود ، در آسیای صغیر و یونان با مقاومتهایی مواجه گردید (۴۹۹ ق.م.) که حل آن از طریق نظامی، برای وی ممکن نگشت (۴۹۰ ق.م.).  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3پسرش ، خشایارشا هم که بعد از او به سلطنت رسید (۴۸۶ ق.م.) در رفع این مقاومتها (۴۸۰ ق.م.) که از عدم تفاهم بین حیات یونانی و اصول حکومت شرقی ناشی می شد، توفیقی حاصل نکرد. حتی بعد از خشایارشا (۴۶۵ ق.م.) هم . این سوءتفاهم بین ایران با شهرهای یونان مدتها ادامه یافت .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3معهذا جانشینان دیگر داریوش و از جمله کسانی چون داریوش دوم (۴۰۴ – ۴۲۳ ق.م.) و اردشیر دوم (۳۵۸ – ۴۰۴ ق.م.) که هیچ یک ذره ای از لیاقت و کاردانی او را هم نداشتند، در حل سیاسی این مساله و حفظ سیادت ایران در نواحی شرقی و مدیترانه ، دچار مشکلی نشدند. حتی شورش مصر بر ضد ساتراپ ایرانی خود (۴۱۵ ق.م) ، که یک چند آن سرزمین را از ایران جدا کرد ، و واقعه بازگشت ده هزار چریک یونانی از ایران (۴۰۱ ق.م.) که نشانه ضعف نظامی ایران در آن ایام بود، تمامیت شاهنشاهی ایران را متزلزل نکرد . به همین دلیل، نظامات داریوش بزرگ و تدابیر سیاسی بعضی ساتراپهای ایرانی که مشاوران پادشاهان بودند ، همچنان حافظ وحدت و تمامیت قلمرو هخامنشی باقی ماند.  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninp //spanspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3این قلمرو وسیع که از حدود جیحون و سند تا مصر و دریای اژه را در بر می گرفت ، در عهد داریوش شامل تقسیمات اداری منظمی بالغ بر بیست استان (هرودوت) یا بیشتر (کتیبه ها) بود که در هر استان (خشتره = شهر) یک ساتراپ (خشترپ = خشتروپان = شهربان) به عنوان والی عهده دار امور کشوری بود . با آنکه این والی بر تمام امور مربوط به استان نظارت فایق داشت ، فرمانده پادگان استان و نگهبان ارگ آن تحت حکم وی نبودند . به این ترتیب ، ساتراپ با وجود اقتدار بالنسبه نا محدود ، همواره تحت نظارت پادشاه قرار داشت و فکر یا غیگری برای او ، چندان قابل اجرا به نظر نمی رسد . حکم و اراده پادشاه هم در سراسر این استانها قانون محسوب می شد و مطاع بود .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3اقوام تابع هم با آنکه در ادیان و عقاید و رسوم خود محدودیتی نداشتند، در ضابطه تبعیت از حکم پادشاه، به حفظ وحدت و تمامیت شاهنشاهی متعهد بودند . نمونه این تعهد ، از همکاری آنان در کار بنای کاخ داریوش در شوش پیداست . لوحه های گلی بازمانده از آن پادشاه ، نقش صنعتگران این اقوام و مصالح سرزمینهای آنان را در ایجاد این کاخ به یاد می آورد .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahoma size=3نام سرزمینهای تابع ، در کتیبه ای متعلق به مقبره داریوش که در نقش رستم می باشد ، به تفصیل این گونه آمده است : ماد ، خووج (خوزستان) پرثوه (پارت) ، هری ب و (هرات) ، باختر ، سغد ، خوارزم، زرنگ ، آراخوزیا (رخج ، افغانستان جنوبی تاقندهار) ، ثته گوش (پنجاب) ، گنداره (کابل ، پیشاور) ، هندوش (سند) ، سکاهوم ورکه ر(سکاهای ماورای جیحون) ، سگاتیگره خود (سکاهای تیز خود ، ماورای سیحون) ، بابل ، آشور ، عربستان ، مودرایه (مصر) ، ارمینه (ارمن)، کته په توک (کاپادوکیه ،بخش شرقی آسیای صغیر)، سپرد (سارد ، لیدیه در مغرب آسیای صغیر)،   یئونه (ایونیا ، یونانیان آسیای صغیر)،   سکایه تردریا (سکاهای آن سوی دریا : کریمه ، دانوب) ،   سکودر (مقدونیه)،   یئونه تک برا (یونانیان سپردار: تراکیه ، تراس)،   پوتیه (سومالی)، کوشیا (کوش  حبشه) ، مکیه (طرابلس غرب ، برقه) ، کرخا (کارتاژ ، قرطاجنه یا کاریه در آسیای صغیر) .  ر/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninp /span lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahomabr /در بین این نامها ، ظاهرا quot; سرزمینهای هم بود که ساتراپ جداگانه نداشت و به وسیله ساتراپ استان مجاور یا نزدیک اداره می شد . لوحه أی نیز در شوش به دست آمده است که به داریوش تعلق دارد و نام کشورهای تابع را – با اندک تفاوت – تقریبا quot; همانند آنچه در کتیبه نقش رستم او آمده است یاد میکند. فهرست دیگری  را هرودوت (تواریخ ۳ : ۹۸ – ۸۹) نقل می کند که بعضی اطلاعات جالب توجه را که درباره مقدار وترتیب مالیات این نواحی ، به دست  می دهد . البته ، این اطلاعات معلومات مندرج در کتیبه ها را نیز تکمیل می کند . همچنین ، تجدید نظرهایی را هم که ظاهراquot; گه گاه در تقسیمات اداری کشور می باید پیش آمده باشد ، ارائه می دهد .  /font/span/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahomaدر یک کتیبه مربوط به تخت جمشید نیز که به نظر می رسد متعلق به مقبره یکی از پادشاهان هخامنشی و به احتمال قوی اردشیر دوم (حدود ۳۵۸ ق.م.) باشد ، فهرست اقوام تابع شاهنشاهی ، این گونه آمده است : پارسی ، مادی ، خوزی ، پارتی ، هروی ، باختری ، سغدی ، خوارزمی ، اهل زرنگ ، اهل رخج ، ثته گوشی ، گندهاری ، هندی ، (اهل سند) ،سکایی هومه ورک ، سکایی تیز خود ، بابلی ، آشوری ، عرب، مصری ، ارمنی ، اهل کاپادوکیه ، اهل سارد ، پوتی ، کوشی ، کرخایی . اینکه نام اقوام تابع در این ایام که فقط بیست و هشت سال با کشته شدن داریوش سوم و انقراض هخامنشی ها ۳۳۰ (ق.م.) فاصله دارد، با آنچه در کتیبه مقبره داریوش در نقش رستم درباره سرزمینهای تابع وی آمده است ، تقریباquot; تفاوتی ندارد ، نشان می دهد که هخامنشی ها تا پایان دوران فرمانروایی وحدت و تمامیت قلمرو خود را حفظ کرده اند . حتی ، قراین حاکی از آن است که در پایان عهد اردشیر سوم (۳۳۸ ق.م.) چند سالی قبل از سقوطشاهنشاهی پارس ، دولت هخامنشی به مراتب قوی تر ، منسجم تر و منظم تر از پایان عهد خشایارشا بوده است .  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahomaشکست داریوش سوم (۳۳۰ – ۳۳۶ ق.م.) از اسکندر هم – غیر از مهارت جنگی فاتح مقدونی – /font/spanspan style=FONT-WEIGHT: 400font face=Tahoma size=3جدایی قسمتی از سپاه که خود را یونانی می دانستند از سپاه داریوش سوم که منجر به شکست او و  سقوط امپراطوری هخامنشی شد.  /font/span/h3h3 dir=rtl align=justifyspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahomaمدت دوام شاهنشاهی هخامنشی ، دویست و سی سال بود. فرمانروایی آنان در قلمرو شاهنشاهی – به خصوص در اوایل عهد – موجب توسعه فلاحت ، تامین تجارت و حتی تشویق تحقیقات علمی و جغرافیایی نیز بوده است . مبانی اخلاقی این شاهنشاهی نیز به خصوص در عهد کسانی مانند کوروش کبیر و داریوش بزرگ متضمن احترام به عقاید اقوام  تابع و حمایت از ضعفا در مقابل اقویا بوده است ، از لحاظ تاریخی جالب توجه است . بیانیه معروف کوروش در هنگام فتح بابل را ، محققان یک نمونه ازمبانی حقوق بشر در عهد باستان تلقی کرده اند .pnbsp;/p/font/spanspan style=FONT-WEIGHT: 400font face=Tahoma size=3که امروزه بر سر در سازمان ملل، بعنوان کتیبه حقوق بشر نصب شده است./font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: Nazaninfont face=Tahomap /p/font/span/h3
جهت خواندن کامل مطلب : هخامنشیان اینجا کلیک کنید

پایگاه تاریخفرهنگتمدن ایران باستان

——————–
لطفا برای خواندن کامل مطلب اینجا کلیک کنید

——————–

شما هم وبسایت خود را ثبت کنید

TarikheMa.IR : تاریخ ما

——————–

————————–

سایر بخش ها :
ایران باستان وبلاگ ؛ چهره های ماندگار -دانلود کتاب ؛ ثبت لینک رایگان ؛ افزایش بازدید و ترافیک سایت شما رایگان

سایر زبان های تاریخ ما :
عربی ؛اینگلیسی ؛ فارسی ؛ ترکیه