این مطلب برگرفته از سایت : “پایگاه تاریخفرهنگتمدن ایران باستان ” می باشد

p class=MsoNormal dir=rtl style=LINE-HEIGHT: 200%; TEXT-ALIGN: centerfont face=Arial color=#ff0000 size=5span lang=faتمدن کهن ایران در جمهوری آذربایجان/span/font/pp class=MsoNormal dir=rtl style=LINE-HEIGHT: 200%; TEXT-ALIGN: center /pp class=MsoNormal dir=rtl style=LINE-HEIGHT: 200%span lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2آذربایجان یکی از مهم ترین کانون های تمدن ایرانی در درازای تاریخ بوده است. سرزمین های قفقاز نیز در غنای فرهنگ و تمدن ایرانی تأثیر داشته اند. از این رو، نمادها و آثار باستانی گسترده ای در آذربایجان بویژه قفقاز وجود دارد که نشانه ای از پیوند ناگسستنی فرهنگ و تمدن ایران با قفقاز است. در این مقاله سعی شده که برخی از آثار برجسته باستانی ایران در آذربایجان و قفقاز در قرون گذشته مورد بررسی قرار گیرد. به همین لحاظ، در /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 بخش به این مهم می پردازیم؛ در بخش نخست، به بررسی این آثار در آذربایجان پرداخته و در بخش دوم به آثار باستانی قفقاز اشاره خواهیم کرد. /fontspan dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2T.Burton/font/spanspan style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2nbsp;/font/spanspan dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2Brown/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) نماینده مکتب انگلیسی باستان شناسی، در کاوش های خود در گوی تپه در نزدیکی دریاچه ارومیه آذربایجان غربی که در سال /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۹۴۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 انجام گرفته است، روی گوی تپه /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 شکاف باز کرد که هیچ کدام از آنها به زمین بکر نرسید. با وجود این برای نخستین بار آشکار شد که در آذربایجان طبقات از نظر آثار تمدنی که در آن بوده به گونه ای منظم روی هم قرار گرفته. بورتون برون طبقه پنجم (در قرون گذشته) را در گوی تپه بدین ترتیب شرح می دهد: «قبرهای این طبقه متعلق به دو هزار سال پیش از میلاد بود و در آنها جمجمه های نوع شمالی دیده می شد.» او این طور نظر داده که این قبرها از آن نخستین آریایی هایی بوده اند که از راه فلات ایران به آذربایجان وارد شده اند. آنها روی قبرها تخته سنگ هایی قرار داده بودند. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / به این ترتیب ملاحظه می شود که خطه آذربایجان از قدمتی طولانی برخوردار است و این امر موجب آن شده که افزون بر متون تاریخی و روایات ملی و مذهبی در بیان اسطوره های باستانی ایران نیز از آذربایجان و نمادهای بزرگ دینی و فرهنگی آن فراوان یاد شود. یکی از این آثار که ریشه در اسطوره های ایرانی دارد، مرکز عظیم دینی شیز بوده که آتشکده آذرگشسب در آن قرار داشته است. این مرکز بنا به گفته گیرشمن: محل اقامت موبدان و مغانی بوده که ضمن داشتن دین زرتشتی، بسیاری عقاید باستانی خود را از زمانهای خیلی دور حفظ کرده و از عهدی که نمی شود آن را مشخص کرد، این جامعه قدیمی در آذربایجان سکونت داشتند. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / در زمان اشکانیان همین محل، مرکز آذربایجان به شمار می رفت. در زمان ساسانیان، همچنان بر ارزش سیاسی و دینی آذربایجان افزوده شد و در همین شیز، عده ای به پاسداری آثار گذشتگان می پرداختند و آذرگشسب همچنان در آذربایجان فروزان بود. آثار باقی مانده شیز (آذرگشسب) اکنون در منطقه تخت سلیمان قرار دارد. لوگی و اندنبرگ در این مورد می نویسد: در حدود /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲۰۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری دریاچه (دریاچه ارومیه) تخت سلیمان قرار دارد که درزمان اشکانیان (فراآسیا) نامیده می شد. در آنجا روی تپه ای ویرانه های ساختمانهای قدیمی و در اطراف، دریاچه عمیقی دیده می شود. حصار شهر قدیمی که در این محل وجود داشته، هنوز پا برجاست و محیط آن /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۲۰۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر است، این دیوارها /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر ضخامت و /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۴/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر ارتفاع دارند و در اطراف آن /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲۷/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 برج بوده که هر کدام دو دروازه داشته است. در مرکز شهر یک آتشگاه، کاخ ها و سربازخانه هایی وجود داشته است. مؤسسه آمریکایی برای هنر و باستانشناسی ایران از این ویرانه نقشه بسیار دقیقی برداشته، ولی جز یک گزارش مقدماتی چیز دیگری هنوز به چاپ نرسانده است. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) آتشکده آذرگشسب در دوره ساسانی از رونق فراوان برخوردار بوده است و در واقع آثار به جای مانده از شیز و آذرگشسب با معماری دوره ساسانی تکمیل می شود. علاوه بر آتشکده آذرگشسب، آثار دیگر باقی مانده در منطقه آذربایجان، نشاندهنده اهمیت هنر به ویژه دردوره ساسانی در این منطقه است. br / «هیأتی مرکب از ر.کر پورتر، فلاندن، گست، دمرگان و لمان هوپت از نقش برجسته ای واقع در /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری سلماس (شاهپور) در دهکده ای به نام تخته خان یاد می کند. این نقش برجسته از اوائل دوره ساسانی، یعنی حدود سال /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲۵۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 میلادی و در واقع /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۸۰۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 سال پیش است. این نقش برجسته خیلی خراب شده و فقط آثاری از نقش دو اسب سوار، با دو شخص تمیز داده می شود. br / به عقیده (زاره)، این نقش از اردشیر اول ساسانی و پسرش شاهپور اول است که مورد تجلیل ارمنی ها قرار گرفته است. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۴/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) همچنین اثر تاریخی دیگری در اردبیل «به فاصله کمی از قریه آغمیون واقع در /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری جاده اردبیل و /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۸/font/spanspan lang=AR-SA dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2‎/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2//font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری شمال شرقی سراب قرار دارد. این بنا که یک چهار طاقی سنگی است به چهار طاقی ساسانی یا آغمیون موسوم است. این بنا در درون محوطه ای به طول /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۵/font/spanspan lang=AR-SA dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2‎/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2//font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر و عرض /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۴/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر محصور است که پایه های سنگی دیوارهای مزبور هنوز باقی است. ابعاد خارجی بنا /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۴/font/spanspan lang=AR-SA dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2‎/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2//font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 * /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۶/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر، ابعاد داخلی آن به طو ل/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر و عرض /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲/font/spanspan lang=AR-SA dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2‎/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2//font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۶/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر و ارتفاع آن از کف زمین /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳/font/spanspan lang=AR-SA dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2‎/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2//font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۶/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر است. این گنبد مدت هاست که فروریخته و ویران شده است. آنچه از قرائن به دست می آید نشان می دهد این بنا یک آتشکده یا عبادتگاه ساسانی بوده است. مصالح ساختمانی این چهارطاقی از قلوه سنگ هایی به اندازه /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 سانتی متر و ملات گچ و آهک تشکیل شده است. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / بنای دیگری به نام رباط سنگین صائین در فاصله /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۳۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری سراب و /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۴/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری نیر واقع شده، این بنا ساختمان یک کاروانسراست. سبک بنا شباهت زیادی به چهار طاقی های سنگی ساسانی دارد و با توجه به قرائن آن را به دوره ساسانی نسبت داده اند. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۶/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / اما یکی از بناها و قلعه های مهم آذربایجان بنای «قلعه جمهور» یا دژ «ند» در /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری شمال اهر و در /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۶/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتری جنوب غربی کلیبر و برفراز ارتفاعات غربی رود قره سو است. برای رسیدن به دروازه قلعه، باید از معبر دالان مانندی به طول /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲۰۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 متر عبور کرد. این قلعه از برج و باروهای متعددی تشکیل شده که برج های مدور آن با سنگ مالون با ملات ساروج استوار شده و باروها نیز از نوع سنگ خارا ساخته شده اند. پس از عبور از معبر تنگی که به زحمت یک نفر می تواند از آن بگذرد، به قصری می رسیم که به صورت دو سه طبقه مشتمل بر تالار اصلی و /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۷/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 اتاق در اطراف تالار مرکزی خودنمایی می کند. در جبهه شرقی، تأسیسات دیگری مرکب از چند اتاق و آب انبار قرار دارد. سقف آب انبارها با طاق های جناغی و گهواره ای پوشیده شده، در جبهه شمال غربی، از پلکان های سرتاسری که اکنون ویران شده به قسمت فوقانی می توان صعود کرد که مدخل آن به وسیله دو نیم ستون مشخص شده است.در قسمت علیای این ستون ها، محلی جاسازی شده که شامل چند بخش است و احتمال می رود که این محل مقر سربازان برای دیده بانی و اشراف کامل به اطراف بوده باشد. مجموعاً مساحت این دژ به حدود /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 هزار متر مربع می رسد. زمان قطعی ساخت بنا معلوم نیست، احتمال دارد مجموعه قلعه در دوره ساسانی ساخته شده باشد. از آنجا که این مجموعه در قرن سوم یکی از پایگاه های مهم و مستحکم بابک خرم دین در مصاف با اعراب و لشکریان خلفای بنی عباس بوده، تعمیرات و الحاقاتی نیز به آن افزوده شده است.(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۷/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / یکی دیگر از آثار مهم تاریخی آذربایجان که اکنون چیزی از آن باقی نمانده قلعه نظامی «زینتا» بوده که از نظر جغرافیایی محل آن در شمال خوی واقع است. این قلعه از نظر حفظ آذربایجان در مقابل هجوم رومی ها و از جهت نظامی بسیار پرارزش بوده و رومی ها همواره در طول جنگ های خود با ایرانیان می کوشیدند این قلعه را به تصرف درآورند. (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / ● بخش دوم، قفقاز br / خطه بزرگ قفقاز خود از سرزمین های گوناگون تشکیل یافته. این سرزمین ها که در حال حاضراز نظر جغرافیای سیاسی قسمت هایی از خاک جمهوری فدراتیو روسیه در منطقه داغستان و چچنستان و همچنین کشور جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان است، از منطقه اران (قره باغ) و نخجوان و ایروان در سواحل شمالی رود ارس آغاز شده و تا سواحل شرقی دریای سیاه گسترش می یابد. «منطقه قفقاز در واقع سرزمینی است به طول /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۲۰۰ /font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2کیلومتر و عرض حدود /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۶۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 کیلومتر.»(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۹/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) مردم قفقاز هیچ گاه خود را از فرهنگ، تمدن و تاریخ ایران جدا نمی دانند و هنوز آثار به جای مانده از تمدن و فرهنگ ایرانی در قفقاز باقی مانده است. در عصر ما نیز پژوهشگران آن دیار به دنبال یافتن آثار و نمادهای این میراث فرهنگی و تاریخی مشترک بوده و بر نزدیکی آن خطه کهن با کشور باستانی ایران تأکید دارند. ایتبروف تیمور، از دانشگاه دولتی جمهوری داغستان فدراسیون روسیه، به این نزدیکی ها، در همایش بین المللی جهان ایرانی و توران تأکید کرده و می گوید: «ارتباطات تاریخی میان اهالی داغستان و دولت ایران به زمان باستان و قرن های گذشته باز می گردد. این ارتباطات در عهد صفوی بسیار زیاد شد و مردم داغستان از شاه عباس به نیکی یاد می کنند.»(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۰/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) خانم فاطمه علی بکوا، از همین دانشگاه، نیز به این روابط دیرین اشاره کرده، و می گوید: «روابط تاریخی و فرهنگی میان ایران و داغستان به دوران های خیلی قدیم می رسد و کتیبه هایی از دوره ساسانی توسط باستان شناسان در این مورد به دست آمده است.»(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۱/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) br / این نزدیکی های فرهنگی و این گذشته مشترک تاریخی با تمام نقاط قفقاز از دوره های اساطیری آغاز شده است. مسعودی در «مروج الذهب» در مورد قلعه های مستحکمی که در زمان اسفندیار پسر ویشتاسب در منطقه آلان در شرق ابخاز ساخته شده و ادامه آن به دوره های بعدی تاریخی و زمان ساسانیان کشیده شده، شرحی در کتاب خود آورده که مینورسکی در کتاب «تاریخ شروان و دربند» به نقل از او در مورد آن چنین می نویسد: «میان مملکت آلان و کوه قبخ، پلی و قلعه ای روی رودی پهناور (رود تِرک /font/spanspan dir=ltr style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2Terck/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) قرار دارد. این قلعه را قلعه آلان می گویند. در روزگار کهن یکی از شاهان ایران به نام اسفندیار پسر ویشتاسب آن را ساخت. (قلعه بر صخره ای استوار است) » مینورسکی در جای دیگری می نویسد: «این قلعه در میان قلعه های جهان به استواری و تسخیرناپذیری معروف است». ایرانیان از آنچه اسفندیار پسر ویشتاسب در ساختن آن قلعه انجام داده، یاد کرده اند. اعمال اسفندیار و آنچه از او گفتیم در کتابی به نام «کتاب پیکار» بیان شده است که ابن مقفع آن را به عربی گردانید.(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۲/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) در دوره های بعدی نیز تا دوره ساسانی منطقه قفقاز همواره مورد توجه ایرانیان بوده است. در دوره ساسانی، به دلیل حملاتی که مستقیماً به وسیله رومی ها یا به تحریک آنها، متوجه مرزهای ایران در قفقاز و همچنین موجب تهدید ایالت آذربایجان می شد در ساختن بناها و قلعه های نظامی در این منطقه اهتمام جدی شد و «شاهکارهای مهندسی نظامی فراوان در مناطق مذکور ساخته شد. آثار بسیاری از این استحکامات هنوز پابرجاست و حتی در حال حاضر دیوارهای سنگی شهر دربند که به امر انوشیروان ساسانی (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵۷۹/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 – /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵۳۱/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) ساخته شد، در دربند دیده می شود. این دیوارها به وسیله وی و دیوارهای خشتی آن به امر پدرش قباد (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۵۳۱/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 – /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۴۸۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) ساخته شد و نوشته های ثبت شده به زبان پهلوی بر این دیوارها نشانگر این موضوع است. حتی در اوایل قرن چهارم هجری قمری نیز دیوار ساخته شده در دوره انوشیروان از مصالح زمان وی ساخته و تعمیر شد.(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۳/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) در مورد قبه نیز پژوهشگران معتقدند که این اسم از نام قباد ساسانی گرفته شده است.(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۴/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) قبل از این نیز در زمان یزدگرد دوم (/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۴۵۱/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 – /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۴۳۸/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) دیوار نخست دربند ساخته شده بود(/font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۵/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2) به طور کلی، در دوره ساسانی دربند به یکی از نقاط مهم کشور ایران تبدیل شده بود و حاکمیت فرمانداران ایرانی تا آخر دوره ساسانی بر این نواحی ادامه داشت. به طوری که در هنگام هجوم تازیان به ایران در سال /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۲۲/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 هجری ( /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۶۴۳/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 میلادی) حاکم باب یا دربند که از طرف یزدگرد تعیین شده بود، شهر براز نام داشت. br / گذشته از بناها و قلعه هایی که از دوران ساسانیان در نقاط مختلف قفقاز به یادگار باقی مانده، حضور هنر ساسانی را در آثار کشف شده دیگری نیز در آن خطه می توان ملاحظه کرد. قدرت اسماعیل زاده یکی از پژوهشگران کشور جمهوری آذربایجان در مقاله خود که با عنوان «عنصر هنر ساسانی در فرهنگ مادی آذربایجان» به آثاری که از تمدن ایران در کشورش کشف شده، اشاره کرده است. اسماعیل زاده در مقاله خود از تاریخ و فرهنگ گذشته این منطقه و آثار به دست آمده چنین یاد می کند: «تاریخ ایران، تاریخ کشوری برخوردار از تمدن باستانی و بالا، از قدیم الایام، پیوندهای عمیقی با تاریخ مناطق همجوار به ویژه آسیای مرکزی و قفقاز داشته است. این کشور در طول هزاران سال، ضمن حفظ و توسعه فرهنگ غنی و بالای خود، تأثیرات مثبتی روی همسایگان نزدیک و کشورهای دوردست داشته و بر غنای دستاوردهای آنها در زمینه های اقتصادی و فرهنگی افزوده است. عهد ساسانیان مرحله فوق العاده مهمی در روابط همه جانبه ایران و مناطق همجوار بود. کافی است به آثار کشف شده در تابوت های سنگی در سال /font/spanspan lang=FA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2۱۹۷۲/font/spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 در بخش فضولی آذربایجان اشاره کنیم. هر یک از این تابوت ها نمونه های زیادی از اشیای فلزی حاوی عناصر بارز هنر ساسانی را داشتند. بخش اصلی مکشوفات را ظروف، تزیینات و اشیایی از برنز و نقره تشکیل می دادند.» (۱۶)/font/span/spanspan lang=fa style=FONT-FAMILY: Tahoma ( قفقاز بخشی از ایران بزرگ است که هزاران سال جزوی از خاک ایران بوده است و در طی قراردادهای ننگین دوره قجر و روسها به اشغال در آمد . آثار تاریخی و آداب و رسوم ایرانی موجود در این کشورهای ایران نژاد همگی گواهی بر این شکوه کهن ایرانی است . ) /spanspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomabr / ● بخش نخست، آذربایجان br / تی بورتون برون (/span/pp class=MsoNormal dir=rtl style=LINE-HEIGHT: 200%span lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2محمد بهمنی قاجارbr / منابع: br / ۱- لوئی و اندنبرگ «باستانشناسی ایران باستان» ترجمه عیسی بهنام، دانشگاه تهران، ،۱۳۴۵ ص ۱۱۶br / ۲- رومان گیرشمن، «از آغاز تا اسلام» ترجمه محمد معین، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هشتم، تهران، ،۱۳۷۰ ص ۳۲۱br / ۳- لوئی و اندنبرگ، همان کتاب، ص ۱۱۷br / ۴- همان، ص ۱۱۹br / ۵- محمدعلی مخلص، «فهرست بناهای تاریخی آذربایجان» نشریه شماره ۱۴ سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، سال ،۱۳۷۱ ص ۱۳۲br / ۶- همان، صص ۱۳۷ و ۱۳۶br / ۷- همان؛ صص ۱۴۳ و ۱۴۲br / ۸- غلامحسین مقتدر، «جنگ های هفتصد ساله ایران و روم» دنیای کتاب، تهران ،۱۳۶۲ صص ۷۵ و ۷۴br / ۹- علی پورصفر، «حکومت های محلی قفقاز در عصر قاجار، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، چاپ اول، بهار ،۱۳۷۷ پیشگفتارbr / ۱۰- وزارت امور خارجه، «مقالات سمینار بین المللی جهان ایرانی و توران»، (۲۵ و ۲۶ بهمن ماه ۱۳۷۹) خلاصه مقاله ایتبروف تیمور (دانشگاه دولتی جمهوری داغستان فدراسیون روسیه ص ۶br / ۱۱- همان، مقاله خانم فاطمه علی بکوا (دانشگاه دولتی جمهوری داغستان فدراسیون روسیه)، ص ۸br / ۱۲- ولادیمیر فدرویچ مینورسکی، «تاریح شروان و دربند» ترجمه محسن خادم، بنیاد دایره المعارف اسلامی تهران، ،۱۳۷۵ صص ۲۹۵ و ۲۹۴br / ۱۳- همان، صص ،۱۶۰ ،۱۲۸ ۲۱ و ۲۰br / ۱۴- همان، ص ۱۹۹br / ۱۵- همان، ص ۲۰۴br / ۱۶- وزارت امور خارجه، همان، مقاله قدرت اسماعیل زاده استاد دانشگاه دولتی باکو، (عنصر هنر ساسانی در فرهنگ مادی آذربایجان)، ص ۴/font/span/pp class=MsoNormal dir=rtlspan lang=AR-SA style=FONT-FAMILY: Tahomafont size=2 /font/span/pp class=MsoNormal dir=rtl /pfont face=Tahoma size=2p align=rightfont color=#ff0000span lang=faجستارهای وابسته /span/font/pp align=rightspan lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=Iran_Cuture_Civilization_in_the_World.htm target=_blankfont color=#000000آنچه ایران به جهان آموخت /font/a/span/pp align=righta style=TEXT-DECORATION: none href=http://www.ariarman.com/zaban_azary_kohan.pdf target=_blankfont color=#000000گذری بر زبان آذری پهلوی تاتی /font/a/pp align=rightspan lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=azerbaijan-Azarbaycan-azerbaycan-azarabadegan.htm target=_blankfont color=#000000جمهوری آذربایجان یا ایران شمالی؟ /font/a/span/pp align=rightspan lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=Ariayee_Iranian.htm target=_blankfont color=#000000ایران سرزمین همیشگی آریایی ها/font/a/span/pp align=rightspan lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=Azargoshnasb_Azerbaijan.htm target=_blankfont color=#000000مجموعه جهانی آذرگشنسب آذربایجان/font/a/span/pp align=rightfont size=2span style=FONT-FAMILY: Tahomaa style=TEXT-DECORATION: none href=Azerbaijan.htm target=_blankfont color=#000000از سرزمینهای آران تا آذربایجان – آذرآبادگان/font/a/span/font/pp align=righta style=TEXT-DECORATION: none href=Azarabadegan.htm target=_blankspan lang=fafont color=#000000تاریخ و فرهنگ آتروپاتکان /font/span/a/pp align=rightfont face=Tahoma size=2span lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=TURKISH_IN_IRAN.htm target=_blankfont color=#000000کنفرانس چگونگی ورود زبان ترکی آذربایجان به ایران /font/a/span/fontp class=MsoNormal dir=rtlfont face=Tahoma size=2a style=TEXT-DECORATION: none href=http://www.ariarman.com/azary_kasravi.pdf target=_blankfont color=#000000آذری یا زبان باستانی آذربایجان – شادروان احمد کسروی تبریزی /font/a/font/pfont face=Tahoma size=2p dir=rtl style=LINE-HEIGHT: 200% align=righta style=TEXT-DECORATION: none href=http://www.ariarman.com/azarbaijan.pdf target=_blankfont color=#000000ملاحضاتی درباره زبان کهن آذری – دکتر محمد امین ریاحی خوئی /font/a/p/fontp class=MsoNormal dir=rtlfont face=Tahoma size=2a style=TEXT-DECORATION: none href=http://www.ariarman.com/azary_parsi.pdf target=_blankfont color=#000000واژه های کهن آذری – بنیاد فرهنگی نیشابور – استاد فریدون جنیدی /font/a/font/pp class=MsoNormal dir=rtl /pp class=MsoNormal dir=rtlfont size=2span style=FONT-FAMILY: Tahomaa style=TEXT-DECORATION: none href=IRANIAN_EMPIRE.htm target=_blankfont color=#000000نقشه های کهن ایران و یکی بودن آران ( جمهوری آذربایجان ) با ایران/font/a/span/font/pp class=MsoNormal dir=rtl /pp class=MsoNormal dir=rtlfont face=Tahoma size=2a style=TEXT-DECORATION: none href=http://www.ariarman.com/aran_azarabadegan.pdf target=_blankfont color=#000000چگونه نام سرزمینهای آران span lang=faایران /spanو قفقاز به نام آذربایجان شمالی جعل /fontspan lang=fafont color=#000000شد /font/span/a/font/pp class=MsoNormal dir=rtl /pdiv class=postbody dir=rtldiv class=smallfont dir=rtlfont face=Tahomadiv class=post dir=rtldiv class=storycontent dir=rtldiv class=storycontent dir=rtlfont face=Arial size=2p dir=rtl align=rightfont face=Tahoma color=#000000 size=2گردآوری span lang=faاز ارشام پارسی , نویسنده محمد بهمنی قاجار , منتشر شده در روزنامه ایران . /spanبرداشت این نوشتار با ذکر نام و آدرس پایگاه آزاد است /font/pp dir=rtl align=centerspan lang=fafont face=Arial size=4………………………………………………………………………………………………………………………./font/span/p/font/div/div/div/font/div/div/p/fontspan lang=faa style=TEXT-DECORATION: none href=Azarabadegan.htm target=_blankfont face=Times New Roman color=#000000 size=2,/fontfont color=#000000font face=Tahoma size=2 آذرآبادگان /fontfont face=Times New Roman size=2,/font/fontfont face=Tahoma color=#000000 size=2  آذربایجان/font/a/span
جهت خواندن کامل مطلب : تمدن کهن ایران در جمهوری آذربایجان اینجا کلیک کنید

پایگاه تاریخفرهنگتمدن ایران باستان

——————–
لطفا برای خواندن کامل مطلب اینجا کلیک کنید

——————–

شما هم وبسایت خود را ثبت کنید

TarikheMa.IR : تاریخ ما

——————–

————————–

سایر بخش ها :
ایران باستان وبلاگ ؛ چهره های ماندگار -دانلود کتاب ؛ ثبت لینک رایگان ؛ افزایش بازدید و ترافیک سایت شما رایگان

سایر زبان های تاریخ ما :
عربی ؛اینگلیسی ؛ فارسی ؛ ترکیه