چنین است رسم …

سرای دانای توس

یکی از تکیه کلامهای فردوسی که معمولا
آنجا که می خواهد از داستانی نتیجه گیری اخلاقی و فلسفی کند از آن استفاده می کند،
“چنین است رسم…” می باشد که معمولا بعد از این تکیه کلام از آیین و
رسم جهان و روزگار و بی وافایی اش سخن می گوید. در زیر چند نمونه از این بیتهای بینظیر را گرد آوری
کرده ام (همگی منطبق بر چاپ مسکو):

چنین است رسم سرای جفا— نباید کزو چشم
داری وفا

+++

چنین است رسم سرای کهن— سکندر شد و
ماند ایدر سخن

چو او سی و شش پادشا را بکشت— نگر تا
چه دارد ز گیتی به مشت

برآورد پرمایه ده شارستان— شد آن
شارستانها کنون خارستان

بجست آنچ هرگز نجستست کس— سخن ماند ازو
اندر آفاق و بس

سخن به که ویران نگردد سخن— چو از برف
و باران سرای کهن

+++

چنین است رسم سرای فریب— گهی در فراز و
گهی در نشیب

+++

چنین است رسم سرای کهن— سرش هیچ پیدا
نبینی ز بن

چو رسم بدش بازداند کسی— نخواهد که
ماند به گیتی بسی

+++

چنین است رسم سرای سپنج— گهی ناز و نوش
و گهی درد و رنج

سرانجام نیک و بدش بگذرد— شکارست مرگش
همی بشکرد

+++

چنین است رسم سرای بلند— چو آرام یابی
بترس از گزند

تو رامی و با تو جهان رام نیست— چو نام
خورده آید به از جام نیست

پرستیدن دین بهست از گناه— چو باشد کسی
را بدین پایگاه

+++

چنین است رسم سرای فریب— فرازش بلند و
نشیبش نشیب

بدانگه که بیدار بد بخت اوی — بگردون
کشیدی فلک تخت اوی

+++

چنین است رسم جهان جهان— که کردار خویش از تو دارد نهان

همی با تو در پرده بازی کند — ز بیرون ترا بی​نیازی کند